Montenegro oppdatering

Reisa mi frå Turkmenistan til Montenegro gjekk via ein månads ferie i Noreg, med innlagd omveg via New York (eit lite urbant eventyr i seg sjøl, no ja: lite er kanskje ikkje rette ordet). Frå Bergen reiste eg til Podgorica via Riga og Beograd, tru det eller ei. Det var med andre ord ein mangslungen tur. 2 mai 2011 landa eg i Podgorica og starta gjera byen til min. Podgorica er lett å bli glad i, det er som ein liten landsby der alle tykkjest kjenna kvarandre. Ikkje så rart i eit land med omlag 600,000 innbyggjarar. Eg bur i Masline, oliven-landsbyen, i eit hus i ein hage som er nesten som ein liten fruktgard å rekna. Der veks det fiken, tangariner, granateple, pærer, eple, hasselneter, kastanjer, og fire andre fruktslag som eg ikkje veit kva er. Naboen har druer og dei veks over gjerdet slik at eg kjenner det som ikkje mindre enn rett og  rimeleg at eg skal kunna knipa av nokre druer no og då når dei er mogne. Men kanskje eg bør spørja fyrst...

Ein av dei fyrste dagane på  jobb vitja eg utanriksministeren for å presentera papira mine (to present my credentials, heiter det på fint). Gjennom han, som er ein triveleg mann, vart eg kjend med Henrik Angell, ein offiser frå Sogn som introduserte skisporten til montenegrinarane. Han tok med seg nokre hundre ski frå Noreg og opna den fyrste skiskulen, i 1893. Kvart år skipar montenegrinarane til 'the Henrik Angell Skifestival', som visstnok er sponsa av norsk UD.

Elles er det greitt å vera norsk i Montenegro, og eg brukar skamlaust den norske bakgrunnen min til å gjera eit godt fyrsteinntrykk på ministrane (som er gamle nok til å ha eit tilhøve til Noreg). Det løner seg godt å nemna at statsministeren vår delvis er oppvaksen i Beogard, at far hans gjekk på ski i gatene i Beograd då han jobba der som ung diplomat, serbiske krigsfangar i Noreg under krigen, den djupe venskapen mellom Jugoslavia og Noreg, osb. Og no har eg enno meir å skilta med: Henrik Angell, som verkar vera ein mann som har ein viss likskap med Nansen (som og er eit godt samtaleemne når ein har ein jobb som meg)

Under skjer i Montenegro

Ja, her er eg! To maanader har alt gaatt, eg er vel installert i ny heim og ny jobb. Montenegro er eit vakkert land, og eg utforskar ivrig omlandet og kva det kan by paa. I dag hoyrde eg om Kvinnestranda, som ligg i Ulcinj, der kvionner kan sola seg og bli jamnt brune over heile kroppen. Det mi kjelde IKKJE sa, er at denne stranda, og ikkje minst vatnet der, kan utretta under! Ein kan bli gravid! Rett nok ikkje berre ved aa symja i dette fantastiske vatnet, eit lite ekstra ritual maa ogsaa respekterast. Ja minsann, det vil eg tru....Berre les (informasjon fraa nettside om tilbod i Ulcinj:

So-called "Ladies Beach" is situated along Ulcinj's coastal pine forest, just south of Hotel Mediteran Resort, part of a succession of small natural beaches and quiet covers that exist along this Adriatic coastline. The beach here is known for its therapeutic springs of sulphurous water that is said cure women's infertility. It is believed that when the sulphurous water mixed with sea water rich in iodine, that there is a healing effect.


The pine forest canopy in this area is also enriched with natural resin fumes that are said to have further curative powers. The natural therapies of this beach have been well-known since the earliest part of the 20th Century. Scientific studies were first conducted by an Italian team in 1925 to authenticate the reputed powers of this beach.

But local lore says that it is not enough to simply swim in the waters to become pregnant, there is a ritual to be respected.

A woman must come to the beach accompanied by an older local woman, and visit a cave that locals call "the cave with a bad smell." Accompanied by the older woman, the younger female must undress and walk several times around a stone immersed in sulphurous brown water, in the middle of the cave. Once this ritual has been completed, the younger female then needs to consume a boiled egg brought for this purpose.

Kollegaene mine og eg

Etter avskjedsfest paa Huset...

MaRo

Ung mann som gjorde noko så dumt som å laga musikk-videoar og lata seg bli intervjua på tyrkisk TV. 

Skapfattigdom

Lesverdig om det nye turisteventyret i Turkmenistan. Eg likte spesielt dette sitatet: In Turkmenbashi, poverty, a well-guarded secret in Ashgabat, is out of the closet.

Turkmenistan farvel

Uventa går det mot slutten av tida mi i Turkmenistan, eg hadde rekna med å vera her iallefall til slutten av juni. Noko vemodig faktisk, dette er eit interessant land og eg har hatt mange gode stunder her. Men eg kan ikkje seia anna enn at neste stoppestad for ein farande fant utan tvil er noko å sjå fram til: Montenegro

Eta seg gjennom Dashoguz Velayhat

Eg har vore til Dashoguz for fyrste gong. Føremålet med turen var å vera venleg med dei lokale styresmaktene i vona om gode samarbeidsforhold i framtida. Provinsen har mange statlause innbyggjarar og me lever i vona om at den høgvelbårne snart vil godkjenna eit arbeidsprogram for samarbeidet mellom oss og regjeringa,  som vonleg skal gje desse folka statsborgarskap.

Plastikkpalme utanfor hotellet der eg budde

Møte

Karakumørkenen er vakker. Dette er langs veien mellom Ashgabat og Dashoguz

Fyrste dag opna med møte med hakimlik (regionale styresmakter), deretter reiste me til ein av delsdistrikta i Nyiasov etrap (distrikt) for å møta lokale styresmakter og statslause. Lunsj. Deretter møte i neste deldistrikt. Lunsj.
Dag to: Møte i deldistrikt i Gorogly etrap. Lunsj. Deretter møte i  neste deldistrikt, og  lunsj. Fire lunsj på to dagar, i tillegg til frukost og middag. Gjestfridomen i dette  landet er grenselaus, og det er ikkje mogeleg å seia nei. Men møta var gode, og eg trur me har klart å bli gode vener med dei lokale styresmaktene, som lover godt for framtidig arbeid mot statsloyse.

Karakum tyder svart sand

Bonus: me vitja eit lokalt museum som var fint og interessant. Og eg fekk lov å skriva meg inn i gjesteboka for høgvelbårne gjester.

Bloggskrivaren skriv i bokji

Plantesesongen har starta!

På laurdag starta plantesesongen, litt uventa for min (og andres) del sidan oppdraget denne helga var å opna ei fontene. Men kva gjer ein ikkje for miljøet! Awasa treng utan tvil tre, og med alle turistane som skal nyta ferieparadiset i framtida i tankane mine, kasta eg meg ut i plante-eventyret. Denne gongen var det utan mat og dans (det var det flust av under fonteneopninga) og me kom oss alle heim til Ashgabat som planlagd, sjølv med dette uventa programinnslaget. 

Bloggskrivaren, den einaste i korrekt planteantrekk: dongeri og strikkejakke.

Alt var tilrettelagd, med ferdiggravd hol for kvar tre, spade, og vassbøtte for dei forste hola. 'Skal du koma attende neste år for å sjå resultatet av innsatsen din må du planta sju tre', sa ein diplomatkollega. 'Seks av sju tre vil døy på grunn av vassmangel'.

Typisk turkmensk arbeidsantrekk for treplanting: svart dress og lakksko.

 

GB Shovel-starts Tree Plantation Campaign

Turkmenbashy, 9 Oct—The autumn tree plantation campaign started 9 Oct with shoveling-in of hundreds of pine saplings in Avaza. President Berdymuhamedov planted the first sapling, followed immediately by heads of diplomatic missions and international organizations, cabinet members, and elders.

In all, 324000 saplings were planted on 9 Oct. The week-long campaign is expected to add some two million saplings to the green treasure of Turkmenistan. In addition to pine, these would include arborvitae, Arizona cypress, Turkmen juniper, mulberry, almond, ash and poplar.

Most of the sites would be irrigated through drip irrigation system. /// nCa

Fontener

Den nye fontena sekund etter at presidenten har trykt på knappen som sette alt i gang

Kvar andre stader enn i Turkmenistan brukar ein ei halv helg til å opna ei fontene? 8 oktober reiste eg til Awasa for å vera med på feiringa av den nye sjøfontena. Vi reiste med charterfly til Turkmenbashi, fullt av diplomatar, journalistar og heile regjeringa. Presidenten sjølv kom litt seinare, og sette det heile i gang.

Ei av dei mange fontenene på plassen framfor den store sjø-fontena.

Fontena om kvelden, lyssett og med hologram (som ikkje visest her).

Folket ventar på presidenten, bak kaskader av vatn..

Ein eller annan i Turkmenistan må vera veldig glad i vatn. Tenk deg eit ørken-land, der vatn er mangelvare og kjelde til potensielle konfliktar med grannelanda. Og så brukar dei vatnet til fontener. Men vakre er dei, iallefall nokre av dei.

Nobelprisen til president Nazarbayev

For ein gongs skuld synes eg at eg må ta eit steg ut av Turkmenistan, sjølv  om nyhendet eigentleg er litt gammalt.... Eg tykkjer likevel framlegget om å gje Nobelprisen til presidenten i Kazakhstan fortener plass. Framlegget kjem frå The World Assembly of Turkic Peoples, som nyleg møttest i Astana, hovudstaden i Kazakhstan. I grunngjevinga vert det nemnt at Astana er ein åndeleg verdshovudstad, og at landet har spelt ei viktig rolle i den fredelege utviklinga av Sentral-Asia og den turkiske verda (eg er freista til å nemna døme som den fredelege utviklinga i Kyrgyzstan dei siste månadene, menneskerettssituasjonen i nærliggjande land eg ikkje skal nemna med namn).  Presidenten har også bygd ein diger pyramide i Astana, Palasset for Fred og Forsoning, seier grunngjevinga for nominasjonen, som i tillegg nemner den 3 meter høge statua av presidenten som er sett opp i Ankara i takksemd  for alt han har gjort for den turkiske verda. 

 

No er eg rett nok litt stygg: reelle argument som nøytralitetspolitikken, og nedbygginga av landet sitt atomarseneal er faktisk nemnde. 

 

Obama i fjor, ja kvifor ikkje Nazarbayev neste år, og kanskje 'min eigen' president seinare?  
 

Palasset for Fred og Forsoning, eige bilete frå april 2009.

Presidentstatua er borte!

Restane av den vidgjetne nøytralietsarka (Solsikka), torsdag kveld, 26 august

World Trade Centre i forgrunnen, bilete teke frå
stoveglaset mitt i Seydigata.

Presidentpalasset til høgre.

Endeleg kjem skianlegget eg har venta på

Det er lenge sidan ideen om innandørs skianlegg i den turkmenske ørkenen vart lansert. Var det berre eit luftslott? Kanskje ikkje. I dag melder media at Turkmenistan skal bruka  7 million dollar på å vidareutvikla Avaza tourist resort. Presidenten uttrykkjer von om at komplekset skal verta ein  ny «Las Vegas»-style destinasjon.  «The third phase of the project provides for the emergence of a peculiar Turkmen 'Las Vegas' with numerous casinos and other entertainment centers,» sa han.  Og ikkje minst: mellom dei nye prosjekta er "an indoor ski facility, more hotels and a series of infrastructure projects".  Følg med, følg med, dette blir spanande!

Helten fell

Noytralitetsstatua 28 mai 2010

Statua, paa folkemunne kalla Solsikka, 5 august.

Gammalpresidenten goymer seg framleis bak plastikken, men dagane hans er utan tvil talde.

The Neutrality Arch, noytralietetsstatua i Ashgabat er  75 meter hoeg og vart bygd i 1998 etter ordre fraa  daalevande president Saparmurat Niyazov for aa feira landet sin noytralitetsstatus. Det kosta $12 million aa byggja statua. Statua balanserer paa tre bein og paa toppen staar den 12 meter hoege  statua av Niyazov  som roterer slik at andletet hans alltid vender mot sola. Statua er dekka av gull, det seiest at 12-15 kilo purt gull vart brukt. Statua er plassert midt i sentrum, naer presidentpalasset (og naer mi leiligheit) der ho til no har dominert Ashgabat sin skyline. Om natta er statua opplyst i skiftande fargar.  Ein liten Floybane tok gjester opp til ein plattform, der ein kunne nyta ein straalande utsikt over byen.  No staar den mest saermerkte, og kanskje mest beroemte, av Ashgabat sine attraksjonar for fall. Statua vil bli saart sakna av meg og andre.   

Og livet leikar i Turkmenistan...

Utsikt fra Presidenten si takleiligheit i Awasa

Trass i målsetjinga om å utvikla eit av verdas beste ferieparadis, har dette landet framleis ein del å læra om korleis ein yter service til gjestene sine:
"Late in the evening on 31 July all holiday-makers in the tourist zone Avaza, located on the Turkmen coast of the Caspian Sea, were urgently evicted from their hotels and were forced to leave the recreation zone. The reason was the President’s upcoming visit there. The staff members of the President’s security service and representatives of the local authorities demanded that the tourists immediately leave the territory of Avaza. No alternative accommodations to continue their holidays and reimbursements for the pre-paid hotel stays were offered to them".

Skit i bilen (eller kanskje heller på bilen)

Siste nytt frå Turkmenistan: det er no forbode å køyra med skiten bil! Om du likevel tar sjansen, risikerer du å bli stoppa av politiet, du blir fråteken førarkortet ditt og må ta oppatt både teori- og køyreprøve. Når ein i tillegg vert utsett for ein teoriprøve som har feil fasit, og biltilsynet veit dette men ikkje kan ta omsyn til det fordi prøven er maskinlesbar, då er frustrasjonen fullkomen.

Nye vener, men kvar ligg lojaliteten ?

 

Her ein dag var eg på vitjing hos forsvarsdepartmenetet. Temaet var kriseberedskap og kva me kan gjera for å støtta regjeringa i tilfelle flyktningekrise eller naturkatastrofar. Dett er fyrste gong me har klart å koma i dialog med dette departmentet, og det var eit konstruktivt og bra møte. Då eg gjekk fekk eg gåver: Rukhnama, og ei klokke frå 1996 med bilete av gamlepresidenten. Det er ei opptrekksklokke, og eg er ikkje heilt sikker på om eg kan stola på henne, men det ser ut til å gå bra så lenge eg hugsar å trekkja henne...Spørsmålet er likevel: Sidan den nye presidenten gjer det han kan for å fremja sin eigen person, og til og med har bestemt at den berømte 'solsikka', statua av gamleprsidenten som roterer med sola, skal fjernast, kva er grunnen til at viseforsvarsministeren deler ut gåver som hyller gamlepresidenten? Anar eg ei lita lojalitetskonflikt? 

Undervisningsmateriale

 

For nokre veker sidan var eg i Mary for aa sjaa paa eit prosjekt me har, der prevensjon, graviditet og det aa bli foreldre er  viktig. Det var artig aa sjaa korleis folk ordna med undervisningmateriale etter kva som var tilgjengeleg. Det fyrste biletet viser helsepersonale som har kurs i 'reproductive health', og oever seg paa aa setja kondom paa ei gulerot. 

 

Unge jenter blir informerte om graviditet, foedsel og amming. Merk dei hekla brysta i tre storleikar i bakgrunnen. 

 

Og her er heklearbeidet paa naert hald.

Sand, brennande gass og kamelar

Det er ikkje lett aa finna tid til aa blogga, saerleg ikkje sidan internett i heimen er ein luksus som faa i dette landet har tilgang til. Men 'for the record' som det heiter paa godt norsk, maa eg leggja inn nokre bilete fraa seinsommaren/hausten (det var 4 grader i dag tidleg saa no er sanneleg hausten komen,  etter mange veker med fint ver)..Eit av hoegdepunkta i haust var vitjing fraa Noreg og turen til det brennande gasskrateret,

Paa turen koyrde me forbi mange kamelar som aat gras (eller kanskje det var sand) i oerkenen langs vegen.

Me brukte to bilar fraa jobben, for aa reisa til gasskrateret som ligg omlag 25 mil fraa Ashgabat. Slik ser gasskrateret ut i dagslys.

Krateret vart danna paa seksti eller syttitalet, ved eit uhell vart ein gassbrunn set i brann og sidan har ingen klart aa sloekkja brannen. Krateret utvidar seg visstnok framleis, ettersom sand og massar rasar ut.

Noksaa skummelt aa staa paa kanten av dette, utan noka form for sikring.

Seint paa kvelden ser det slik ut;

Campingliv med shaslik og god drikke. Sjoelv om me hadde gloymt aa ta med groen te, som ingen skikkeleg turkmenar kan klara seg utan!

 

Morgon med sauer mot synsranda

Frukost i oerkenen, etter ei natt med lite soevn. Ikkje saa mykje paa grunn av sauer eller anna, men sanden var HARD aa sova paa. 

Me fann nye krater paa vei heim, dette var fyllt med boblande gjoerme, men gassen som pipla fram vart ikkje sett i brann. Eit anna krater saag ut som om det hadde kokande vatn - iallefall bobla vatnet av gass som lek ut.

Sand, sand. sand.

Meir kamel langs vegen:

Og melonhandel paa vegkanten paa veg attende til Ashgabat.

Me feirer uavhengigheitsdagen!

Den 27 oktober feira Turkmenistan uavhengigheitsdagen sin. Det vil seia, feiringa har vart i over ei veke. Gaarsdagen starta med blomenedlegging; av ein eller annan grunn saag alle triste ut - som om dei var i sorg. Kanskje dei lengtar attende til farne dagar?

Denne karen var det mange bilete av i paraden.

Mange var utkommanderte  til aere for leiaren. Mykje fine fargar dansa forbi oss som sat paa tribunen og saag paa. Over hovudat vaare sat presidenten og tok mot all hyllinga.

 Det var mykje fargar og festivitas, og mange ballonger.

Turkmenistan er eit noytralt land, statusen er til og med anerkjent av FN. Kvifor dei likevel ser seg tente med aa visa fram soldatar, tanks, rakettar og krigsfly paa dagen sin, veit eg ikkje.

Endå ei presidentvitjing!

Jentene ventar med brød og tørka frukt

Og dei eldre er på plass med ullhuene sine.

Eg på veg med tog gjennom  ørkenen. Toget hadde ein fart mellom 20 og 30 kilometer i timen, og me brukte 6 timar for å koma fram dit me skulle, til Atamurat i Lebap-provinsen. Like lang tid tilbake etterpå. Og i tillegg reiste me ein time med fly kvar veg. Togfasilitetane var ikkje dei beste, eg trur dette er fyrste og siste gong eg skal vera med og opna jernbanebruer eller liknande...
. 

Nokre av diplomatane nyttar høvet til å ta bilete av seg og dei vene jentene.

Nasjonsbygginga.

Fleire diplomatar og fleire vakre jenter.I bakgrunnen bilete av dei to presidentane, av ein eller annan grunn nektar blogger å leggja inn separate bilete av dei to så dette blir det einaste ser det ut for.

Høvet var opninga av ei jernbanebru, bygd av eit ukrainsk firma. Alle fekk rosettar og såg sikkert ut som om me hadde vunne fyrstepremie på dyrsku.